ลูกใต้ใบ สมุนไพรบำรุงตับ สรรพคุณตามตำรา งานวิจัย และข้อควรระวัง

ลูกใต้ใบ (Phyllanthus amarus) เป็นพืชต้นเล็กที่ขึ้นตามริมทาง มีเม็ดกลมเล็ก ๆ เรียงอยู่ใต้ใบ ในตำรายาไทยใช้กันมานาน และได้รับความสนใจในฐานะ "สมุนไพรบำรุงตับ" บทความนี้สรุปสรรพคุณตามตำรา สิ่งที่งานวิจัยพบ และข้อควรระวังที่ต้องรู้ก่อนใช้

ลูกใต้ใบ กับเรื่องตับ งานวิจัยว่าอย่างไร

ลูกใต้ใบได้รับความสนใจเรื่องตับจากงานวิจัยหลายชิ้นในห้องปฏิบัติการและในสัตว์ทดลอง ที่พบว่ามีสารที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ช่วยปกป้องเซลล์ตับจากสารพิษ และมีผลต่อการเพิ่มจำนวนของไวรัสตับอักเสบบีในห้องทดลอง

อย่างไรก็ตาม การศึกษาในคนยังมีจำนวนน้อยและผลยังไม่สม่ำเสมอ จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าลูกใต้ใบรักษาไวรัสตับอักเสบหรือโรคตับได้

สรรพคุณลูกใต้ใบตามตำราแผนไทย

• แก้ไข้ ใช้ในตำรับแก้ไข้พื้นบ้าน
• ขับปัสสาวะ ใช้ในอาการขัดเบา
• บำรุงตับ ใช้เป็นยาพื้นบ้านตามภูมิปัญญา

สรรพคุณเหล่านี้มาจากการใช้ตามภูมิปัญญา ไม่ได้หมายความว่าผ่านการพิสูจน์ทางการแพทย์แล้วทุกข้อ

วิธีต้มลูกใต้ใบดื่มแบบพื้นบ้าน

1. ใช้ต้นสดทั้งราก ลำต้น และใบ ล้างให้สะอาดประมาณ 1 กำมือ
2. ต้มกับน้ำประมาณ 1 ลิตรจนเดือด
3. เคี่ยวต่อด้วยไฟอ่อน 10–15 นาที
4. ดื่มอุ่น ๆ ครั้งละ 1 แก้ว

ข้อควรระวังในการใช้ลูกใต้ใบ

• ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร
• ผู้ที่ใช้ยาเบาหวาน ยาลดความดัน หรือยาขับปัสสาวะ ควรปรึกษาแพทย์ เพราะอาจเสริมฤทธิ์กัน
• ผู้ที่มีโรคไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อน เนื่องจากมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ
• หากมีอาการผิดปกติหลังใช้ ให้หยุดทันทีและพบแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

ลูกใต้ใบ รักษาไวรัสตับอักเสบบีได้ไหม?

ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอในคน ห้ามใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง

กินลูกใต้ใบทุกวันได้ไหม?

ไม่ควรใช้ต่อเนื่องนาน ควรปรึกษาแพทย์หรือแพทย์แผนไทยก่อน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว

คนท้องกินลูกใต้ใบได้ไหม?

ไม่ควร ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก · คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล (ข้อมูลสมุนไพร)

ภาพปก: Sailesh / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)