อาการ ท้องเสีย เป็นกลไกที่ร่างกายขับเชื้อโรคหรือของเสียออก แต่ถ้าถ่ายบ่อยจนเสียน้ำมากอาจทำให้ขาดน้ำและอ่อนเพลียรุนแรงได้ บทความนี้สรุปว่าท้องเสียควรกินอะไร ควรเลี่ยงอะไร และเมื่อไรต้องไปพบแพทย์ เพื่อให้ลำไส้ฟื้นตัวได้เร็วที่สุด
สรุปสั้น ๆ
- สำคัญที่สุดคือป้องกันขาดน้ำด้วยผงเกลือแร่ ORS
- กินอาหารอ่อนกากน้อย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก ขนมปังขาว
- โยเกิร์ตโปรไบโอติกรสธรรมชาติกินได้ แม้เป็นผลิตภัณฑ์นม
- เลี่ยงนมวัว ของทอด ของเผ็ด คาเฟอีน แอลกอฮอล์
- ไม่จำเป็นต้องกินยาหยุดถ่ายเสมอไป
5 อาหารที่ช่วยให้หายท้องเสียไวขึ้น
1. อาหารอ่อนย่อยง่าย (กากใยน้อย)
ให้ลำไส้ได้พัก เช่น ข้าวต้มขาว โจ๊กหมูสับ (เลี่ยงกระเทียมเจียวและเครื่องใน) ขนมปังแผ่นขาว แครกเกอร์จืด
2. ผงเกลือแร่ ORS
สำคัญที่สุด ใช้ชนิดสำหรับแก้ท้องเสีย (ORS) ผสมตามฉลากแล้วจิบทีละน้อยแต่บ่อย ๆ ไม่ควรใช้เครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับนักกีฬา เพราะน้ำตาลสูงอาจทำให้ถ่ายมากขึ้น
3. กล้วยน้ำว้าห่าม
กล้วยห่ามมีแทนนินที่ช่วยให้อุจจาระจับตัว และมีโพแทสเซียมช่วยทดแทนแร่ธาตุที่เสียไปกับการถ่าย
4. โยเกิร์ตรสธรรมชาติที่มีโปรไบโอติก
แม้ปกติควรเลี่ยงผลิตภัณฑ์นมช่วงท้องเสีย แต่ โยเกิร์ตที่มีจุลินทรีย์มีชีวิต เช่น แลคโตบาซิลลัส บิฟิโดแบคทีเรียม เป็นข้อยกเว้น เพราะอาจช่วยปรับสมดุลลำไส้ เลือกสูตรน้ำตาลน้อย
5. โปรตีนไขมันต่ำ
เช่น อกไก่ต้มหรือนึ่ง ปลานึ่ง เต้าหู้ขาว ให้พลังงานโดยไม่ระคายเคืองลำไส้เหมือนอาหารมัน ๆ
อาหารที่ควรเลี่ยงช่วงท้องเสีย
- นมวัวและผลิตภัณฑ์นม (ยกเว้นโยเกิร์ตโปรไบโอติก)
- อาหารรสจัด เผ็ด เปรี้ยวจัด และของหมักดอง
- ของทอดและอาหารไขมันสูง
- กาแฟ ชา แอลกอฮอล์ น้ำอัดลม
- ผักสด ผลไม้เปลือกบางที่มีกากใยสูง
ต้องกินยาหยุดถ่ายไหม?
ส่วนใหญ่ ไม่จำเป็น การถ่ายเป็นการระบายเชื้อโรคและของเสียออก การใช้ยาหยุดถ่ายทันทีอาจทำให้เชื้อค้างในลำไส้และหายช้าลง โดยเฉพาะถ้ามีไข้หรือถ่ายเป็นมูกเลือด ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ยา
รีบไปพบแพทย์ถ้ามีอาการเหล่านี้
ถ่ายเป็นเลือดหรือมูกเลือด มีไข้สูง ปวดท้องรุนแรง อาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง เวียนหัวจะเป็นลม หรือท้องเสียนานเกิน 2 วัน ส่วนเด็กเล็กและผู้สูงอายุขาดน้ำได้เร็ว ควรพบแพทย์เร็วกว่านี้
ดูแลตัวเองระหว่างท้องเสีย
- จิบ ORS หลังถ่ายทุกครั้ง
- กินทีละน้อยแต่บ่อย ไม่อดอาหาร
- ล้างมือด้วยสบู่ก่อนกินและหลังเข้าห้องน้ำ
- กินอาหารปรุงสุกใหม่ ๆ ช่วงนี้
ข้อมูลนี้ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์
บทความนี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไป หากมีอาการผิดปกติ มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ หรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ · ฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย
ท้องเสียกินโยเกิร์ตได้ไหม?
ได้ ถ้าเป็นโยเกิร์ตที่มีจุลินทรีย์โปรไบโอติกและน้ำตาลน้อย แต่ต้องดื่ม ORS ควบคู่เพื่อป้องกันขาดน้ำเป็นหลัก
ท้องเสียดื่มเกลือแร่นักกีฬาแทน ORS ได้ไหม?
ไม่แนะนำ เพราะมีน้ำตาลสูงและสัดส่วนเกลือแร่ไม่เหมาะ อาจทำให้ถ่ายมากขึ้น ควรใช้ ORS สำหรับท้องเสีย
ท้องเสียกี่วันควรไปหาหมอ?
ผู้ใหญ่ที่ท้องเสียเกิน 2 วัน หรือมีไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ขาดน้ำ ควรพบแพทย์ เด็กเล็กและผู้สูงอายุควรพบแพทย์เร็วกว่านั้น
อ่านต่อ
แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม: โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ – ถาม-ตอบปัญหาสุขภาพ · WHO – Diarrhoeal disease · NHS – Diarrhoea and vomiting
ภาพปก: Kai-Chieh Chan / Pexels
