ผู้สูงอายุหกล้มป้องกันได้ด้วย 3 เรื่อง: จัดบ้านให้ปลอดภัย (ห้องน้ำมีราวจับ พื้นไม่ลื่น ไฟสว่าง ทางเดินโล่ง) ฝึกความแข็งแรงและการทรงตัวสม่ำเสมอ และทบทวนปัจจัยเสี่ยง เช่น ยาที่ทำให้ง่วงหรือเวียนหัว สายตา และรองเท้า
ผู้สูงอายุที่เคยล้ม หรือรู้สึกเดินไม่มั่นคง ควรให้แพทย์ประเมินความเสี่ยง เพราะการล้มครั้งหนึ่งเพิ่มโอกาสล้มซ้ำ
สรุปสั้น ๆ
- ห้องน้ำ: ราวจับ แผ่นกันลื่น เก้าอี้นั่งอาบน้ำ
- ทางเดิน: โล่ง ไม่มีพรมย่น สายไฟ ไฟสว่างกลางคืน
- ฝึกทรงตัวและกล้ามเนื้อขา สัปดาห์ละหลายวัน
- ล้มแล้วปวดมาก ลุกไม่ได้ ศีรษะกระแทก = 1669
เช็กลิสต์จัดบ้านทีละจุด
| จุด | สิ่งที่ควรมี / ทำ |
|---|---|
| ห้องน้ำ | ราวจับข้างชักโครกและที่อาบน้ำ แผ่นกันลื่น เก้าอี้นั่งอาบน้ำ พื้นแห้ง |
| ห้องนอน | เตียงสูงพอดีให้เท้าวางราบเมื่อนั่ง ไฟเปิดได้จากเตียง |
| ทางเดิน | เก็บของ สายไฟ พรมที่ย่น ออกจากทางเดิน |
| บันได | ราวจับทั้งสองข้าง ไฟสว่าง ขอบขั้นบันไดสีตัดกัน |
| ห้องครัว | ของใช้บ่อยวางระดับเอวถึงไหล่ ไม่ต้องปีนเก้าอี้ |
| กลางคืน | ไฟกลางคืนจากห้องนอนถึงห้องน้ำ |
ปัจจัยเสี่ยงที่ควรทบทวนกับแพทย์
- ยานอนหลับ ยาคลายกังวล ยาลดความดัน ที่อาจทำให้เวียนหัว
- สายตาไม่ชัด ต้อกระจก
- ปวดข้อ เท้าชา
- ความดันตกเวลาลุกยืน
- เคยหกล้มภายใน 1 ปีที่ผ่านมา
ท่าฝึกการทรงตัว (จับเก้าอี้หรือโต๊ะที่มั่นคง)
- ลุก-นั่งจากเก้าอี้ โดยไม่ใช้มือ 10 ครั้ง
- ยืนเขย่งปลายเท้า 10 ครั้ง
- ยืนขาเดียว ข้างละ 10 วินาที
- เดินต่อส้นเท้า เป็นเส้นตรง 10 ก้าว
- ยกขาไปด้านข้าง ข้างละ 10 ครั้ง
เคล็ดลับ
ควรมีคนอยู่ใกล้ ๆ ระหว่างฝึก และค่อย ๆ เพิ่มเวลา ไท่เก๊กและรำไม้พลองก็ช่วยเรื่องการทรงตัวได้
เมื่อผู้สูงอายุหกล้ม
- อย่ารีบดึงให้ลุก ถามอาการก่อน
- ถ้าปวดมาก ขยับไม่ได้ ขาผิดรูป ศีรษะกระแทก ซึม หรือกินยาละลายลิ่มเลือด โทร 1669
- ถ้าไม่บาดเจ็บ ให้ค่อย ๆ พลิกตัว คลานไปหาเก้าอี้ แล้วใช้เก้าอี้ช่วยลุก
- แจ้งแพทย์ทุกครั้งหลังล้ม แม้ไม่บาดเจ็บ
คำถามที่พบบ่อย
ป้องกันผู้สูงอายุหกล้มอย่างไร
จัดบ้านให้ปลอดภัย ฝึกความแข็งแรงและการทรงตัว และทบทวนยา สายตา รองเท้ากับแพทย์
ห้องน้ำผู้สูงอายุควรมีอะไร
ราวจับ แผ่นกันลื่น เก้าอี้นั่งอาบน้ำ และพื้นที่แห้ง
ผู้สูงอายุล้มควรทำอย่างไร
ไม่รีบดึงให้ลุก ถามอาการก่อน ถ้าปวดมาก ขยับไม่ได้ หรือศีรษะกระแทกให้โทร 1669
ฝึกการทรงตัวท่าไหนดี
ลุกนั่งจากเก้าอี้ เขย่งปลายเท้า ยืนขาเดียว และเดินต่อส้นเท้า โดยจับที่มั่นคง
อ่านต่อ / ใช้ต่อ
✍️ เรียบเรียงโดยทีมงาน maneedee · อ้างอิง: กรมควบคุมโรค และกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข · องค์การอนามัยโลก (WHO Falls fact sheet) · ข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ภาพปก: Mathias Reding / Pexels
