น้ำร้อนลวก ปฐมพยาบาลที่ถูกต้องคือเปิดน้ำสะอาดอุณหภูมิปกติไหลผ่านแผลราว 20 นาที โดยเร็วที่สุด ถอดแหวน นาฬิกา หรือเสื้อผ้าที่ไม่ติดแผลออกก่อนบวม แล้วปิดแผลหลวม ๆ ด้วยผ้าสะอาดหรือพลาสติกห่ออาหาร ห้ามทายาสีฟัน น้ำปลา ยาหม่อง เนย หรือประคบน้ำแข็ง
แผลใหญ่ แผลลึก แผลที่หน้า มือ เท้า อวัยวะเพศ ข้อพับ หรือเกิดกับเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ควรไปโรงพยาบาล ไฟไหม้รุนแรงหรือสูดควันโทร 1669
สรุปสั้น ๆ
- น้ำสะอาดไหลผ่าน ~20 นาที ภายในช่วงแรกหลังบาดเจ็บ
- ถอดเครื่องประดับก่อนบวม ไม่ดึงผ้าที่ติดแผล
- ห้าม: ยาสีฟัน น้ำปลา น้ำแข็ง เจาะตุ่มพอง
- แผลใหญ่ ลึก ที่หน้า มือ เท้า หรือเด็ก ผู้สูงอายุ = โรงพยาบาล
ปฐมพยาบาลทีละขั้น
- หยุดสาเหตุ ดึงผู้บาดเจ็บออกจากความร้อน ถ้าไฟติดเสื้อ ให้ หยุด-ล้ม-กลิ้ง
- เปิดน้ำสะอาดอุณหภูมิปกติไหลผ่านแผลราว 20 นาที
- ถอดแหวน นาฬิกา เข็มขัด และเสื้อผ้าที่ไม่ติดแผล
- ปิดแผลหลวม ๆ ด้วยผ้าก๊อซสะอาดหรือพลาสติกห่ออาหาร (วางทาบ ไม่พันแน่น)
- ห่มผ้าให้อบอุ่น เพราะแผลใหญ่ทำให้ตัวเย็นได้
- บรรเทาปวดตามคำแนะนำของเภสัชกร และพบแพทย์ถ้าเข้าเกณฑ์
สิ่งที่ห้ามทำ
| ห้าม | เหตุผล |
|---|---|
| ทายาสีฟัน น้ำปลา ยาหม่อง เนย น้ำมัน | กักความร้อน เพิ่มการติดเชื้อ ทำให้แพทย์ประเมินแผลยาก |
| ประคบน้ำแข็งหรือน้ำเย็นจัด | ทำให้เนื้อเยื่อเสียหายเพิ่ม และตัวเย็นเกิน |
| เจาะตุ่มพอง | เพิ่มโอกาสติดเชื้อ |
| ดึงเสื้อผ้าที่ติดแผล | ทำให้แผลฉีกขาด |
ระดับความลึกของแผล
| ระดับ | ลักษณะ |
|---|---|
| ตื้น (ชั้นผิว) | แดง เจ็บ ไม่มีตุ่มพอง คล้ายผิวไหม้แดด |
| ลึกบางส่วน | มีตุ่มพอง แดง เจ็บมาก |
| ลึกทั้งหมด | ขาวซีด น้ำตาล หรือดำ อาจไม่เจ็บเพราะเส้นประสาทเสียหาย |
เคล็ดลับ
แผลที่ไม่เจ็บไม่ได้แปลว่าไม่รุนแรง อาจเป็นแผลลึกที่ต้องรักษาที่โรงพยาบาล
ต้องไปโรงพยาบาลเมื่อ
- แผลใหญ่กว่าฝ่ามือของผู้บาดเจ็บ
- แผลลึก ขาวซีด หรือไหม้ดำ
- แผลที่หน้า มือ เท้า อวัยวะเพศ ข้อพับ
- ไฟฟ้าช็อต สารเคมี หรือสูดควัน
- ผู้บาดเจ็บเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือมีโรคประจำตัว
- แผลบวมแดงมากขึ้น มีหนอง หรือมีไข้ภายหลัง
เคล็ดลับ
ฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย
น้ำร้อนลวกทำอย่างไร
เปิดน้ำสะอาดอุณหภูมิปกติไหลผ่านแผลราว 20 นาที แล้วปิดแผลหลวม ๆ ด้วยผ้าสะอาด
แผลไฟไหม้ทายาสีฟันได้ไหม
ไม่ได้ ยาสีฟันกักความร้อนและเพิ่มการติดเชื้อ
ตุ่มพองจากน้ำร้อนลวกควรเจาะไหม
ไม่ควรเจาะเอง เพราะเพิ่มโอกาสติดเชื้อ
แผลไฟไหม้แบบไหนต้องไปโรงพยาบาล
แผลใหญ่กว่าฝ่ามือ แผลลึก แผลที่หน้า มือ เท้า อวัยวะเพศ หรือเกิดกับเด็กและผู้สูงอายุ
อ่านต่อ / ใช้ต่อ
CPR ปั๊มหัวใจ · ลูกเป็นไข้ ดูแลอย่างไร · ป้องกันผู้สูงอายุหกล้ม
✍️ เรียบเรียงโดยทีมงาน maneedee · อ้างอิง: สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) · สภากาชาดไทย · องค์การอนามัยโลก (WHO Burns fact sheet) · ข้อมูลสุขภาพทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ภาพปก: cottonbro studio / Pexels
