เจาะลึกรอยร้าวพันปี: "ซุนนี - ชีอะฮ์" ต่างกันอย่างไร? สรุปเข้าใจง่ายใน 5 นาที
ไขข้อสงสัยความขัดแย้งที่หยั่งรากลึกในประวัติศาสตร์และตะวันออกกลาง
ถ้าพูดถึงความขัดแย้งในตะวันออกกลาง เรามักจะได้ยินชื่อของสองนิกายใหญ่ในศาสนาอิสลามอย่าง "ซุนนี" และ "ชีอะฮ์" ปรากฏอยู่ในหน้าข่าวเสมอ หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อก็นับถือพระเจ้าองค์เดียวกัน ใช้คัมภีร์เล่มเดียวกัน แล้วทำไมถึงมีความขัดแย้งที่หยั่งรากลึกมานานนับพันปี? วันนี้ Maneedee จะพาไปย้อนรอยประวัติศาสตร์และไขข้อสงสัยนี้แบบสรุปจบในที่เดียวครับ
1. จุดเริ่มต้นจาก "วิกฤตการสืบทอดอำนาจ"
เรื่องราวทั้งหมดไม่ได้เริ่มจากความต่างของคำสอนศาสนา แต่เริ่มจาก "การเมือง" ครับ หลังจากที่ท่านนบีมูฮัมหมัดสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 632 โดยไม่ได้ระบุตัวผู้สืบทอดตำแหน่งผู้นำสูงสุด (กาหลิบ) ไว้อย่างชัดเจน ทำให้ชาวมุสลิมในขณะนั้นแตกความเห็นเป็น 2 ฝ่าย:
- ฝ่ายซุนนี (Sunni): เชื่อใน "ความเหมาะสมและเสียงส่วนใหญ่" โดยเห็นว่าผู้นำควรมาจากกลุ่มผู้อาวุโสที่มีความสามารถ ฝ่ายนี้เลือก "อบู บักร" เพื่อนสนิทของท่านนบีขึ้นเป็นผู้นำคนแรก
- ฝ่ายชีอะฮ์ (Shia): เชื่อใน "สายเลือดและการสืบทอด" โดยเห็นว่าผู้นำต้องมาจากครอบครัวของท่านนบีเท่านั้น ซึ่งในขณะนั้นคือ "อาลี บิน อบี ฏอลิบ" ผู้เป็นทั้งลูกพี่ลูกน้องและบุตรเขยของท่านนบี
2. ความแตกต่างที่น่าสนใจในปัจจุบัน
แม้พื้นฐานศรัทธาจะเหมือนกันกว่า 90% แต่ทั้งสองนิกายมีรายละเอียดทางปฏิบัติที่ต่างกันอยู่บ้าง ดังนี้ครับ:
| หัวข้อ | นิกายซุนนี (Sunni) | นิกายชีอะฮ์ (Shia) |
|---|---|---|
| ความหมายชื่อ | ผู้ดำเนินตามจริยวัตร (Sunnah) | พรรคพวกของอาลี (Shiat Ali) |
| จำนวนประชากร | ประมาณ 85-90% (เป็นคนส่วนใหญ่) | ประมาณ 10-15% (ส่วนใหญ่อยู่ในอิหร่าน, อิรัก) |
| ผู้นำศาสนา | เน้นที่ตัวบุคคลผู้ทรงความรู้ (อูลามะ) | เชื่อใน "อิหม่าม" ที่มีอำนาจศักดิ์สิทธิ์จากพระเจ้า |
| การละหมาด | มักกอดอกขณะยืนละหมาด | มักวางมือข้างลำตัว และใช้ดินเผารองหน้าผาก |
3. "กัรบะลาอ์" โศกนาฏกรรมที่ไม่มีวันลืม
จุดที่ทำให้ความขัดแย้งเปลี่ยนจากเรื่องการเมืองกลายเป็นความเจ็บปวดทางจิตวิญญาณ คือ "ยุทธการที่กัรบะลาอ์" เมื่อท่านฮุเซน (หลานชายท่านนบีและผู้นำของชาวชีอะฮ์) ถูกสังหารอย่างโหดเหี้ยมโดยกองทัพฝ่ายปกครองในขณะนั้น เหตุการณ์นี้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้กับความไม่ยุติธรรมของชาวชีอะฮ์มาจนถึงทุกวันนี้
4. ทำไมถึงยังขัดแย้งกันในปัจจุบัน?
ในโลกยุคใหม่ ความขัดแย้งนี้มักถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือสร้างอิทธิพลระหว่างมหาอำนาจสองฝั่ง:
- ซาอุดีอาระเบีย: พี่ใหญ่ฝั่งซุนนี
- อิหร่าน: พี่ใหญ่ฝั่งชีอะฮ์
เมื่อมีการแข่งขันชิงอำนาจในภูมิภาค เช่น ในสงครามกลางเมืองซีเรียหรือเยเมน ความแตกต่างทางนิกายจึงมักถูกยกมาเป็นประเด็นหลักเพื่อสร้างความชอบธรรมในการสนับสนุนฝ่ายของตนเองนั่นเอง
บทสรุปจาก Maneedee
แม้ประวัติศาสตร์จะเต็มไปด้วยรอยร้าว แต่ในหลายพื้นที่ทั่วโลก ชาวมุสลิมทั้งซุนนีและชีอะฮ์ก็ยังคงใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข การเข้าใจที่มาที่ไปจะช่วยให้เรามองสถานการณ์โลกได้กว้างและลึกซึ้งยิ่งขึ้นครับ หากเพื่อนๆ สนใจประเด็นไหนในตะวันออกกลางเป็นพิเศษ คอมเมนต์บอกเราได้เลยนะครับ!
